7th Αύγουστος 2022

ScienceLab.Gr

Science Communication

Η χημεία της μπίρας

Η μπίρα και στην ελληνική ζύθος, αποτελεί ένα πολύ κοινό αλκοολούχο ποτό. Κύρια συστατικά της είναι το νερό, η βύνη (συνήθως από κριθάρι) και ο λυκίσκος, ενώ παράγεται μέσα από την διαδικασία της ζύμωσης.

  1. Από ποια συστατικά αποτελείται η μπίρα;

Η μπίρα σύμφωνα με τον νόμο της καθαρότητας, του αρχαιότερου σε ισχύ νόμου, παράγεται από βύνη κριθαριού, λυκίσκο και νερό. Αργότερα προστέθηκε η μαγιά, η οποία δεν ήταν ακόμη γνωστή για τις ιδιότητές της όταν δημοσιεύτηκε ο νόμος της καθαρότητας (το 1516). Αξίζει να σημειώσουμε πως το νερό αποτελεί το 90% των συστατικών της μπίρας και συμβάλλει στην ξεχωριστή της γεύση.

  1. Ποια είδη μπίρας υπάρχουν;

Οι μπίρες χωρίζονται σε τρεις βασικές κατηγορίες, ανάλογα με το είδος της ζύμης που χρησιμοποιείται για την παραγωγή τους. Διακρίνουμε τις:

*Ale, μπίρες που έχουν ζυμωθεί με αφρόζυμες, οι οποίες είναι ενεργές σε θερμοκρασίες που κυμαίνονται από 15οC – 25οC. Το βασικό χαρακτηριστικό των Ale είναι το φρουτώδες άρωμά τους.

*Lager, μπίρες που έχουν ζυμωθεί με βυθόζυμες, οι οποίες ζυμώνουν το ζυθογλεύκος αργά και σε χαμηλές θερμοκρασίες (5οC – 10οC). Μετά τη ζύμωσή τους συνεχίζεται η ωρίμανσή τους σε κατάλληλους αποθηκευτικούς χώρους με χαμηλές θερμοκρασίες.

*Lambic, μπίρες που έχουν ιδιαίτερο τρόπο ζύμωσης, φυσικής, δηλαδή η ζύμωση του ζυθογλεύκους γίνεται με τη βοήθεια ελεύθερων άγριων ζυμών που κυκλοφορούν στον αέρα. Οι Lambic παράγονται κυρίως από βύνη κριθαριού (60%), βρώμη (40%) και σιτάρι. Επίσης, χρησιμοποιείται λυκίσκος 3 ετών για να μην υπάρχει έντονο το άρωμά του στην μπίρα, αλλά για να την προφυλάσσει από τις αλλοιώσεις.

  1. Ποιος είναι ο σωστός τρόπος αποθήκευσης της μπίρας;

Σε αντίθεση με το κρασί, η μπίρα πρέπει να καταναλώνεται πάντα φρέσκια. Αν για παράδειγμα κρατήσετε κρυμμένο ένα μπουκάλι πέντε χρόνια, όταν το ανοίξετε θα απογοητευθείτε. Η φρεσκάδα της μπίρας αναδεικνύει τα γευστικά και αρωματικά χαρακτηριστικά της.

  1. Πού πρέπει να φυλάσσεται μια μπίρα όταν είναι εκτός ψυγείου;

Στην μπίρα αρέσει το σκοτάδι. Γι’ αυτό ο πιο κατάλληλος χώρος για τη φύλαξή της πρέπει να είναι σκοτεινός, στεγνός και καθαρός. Επίσης, τα κιβώτια πρέπει να προστατεύονται από την υγρασία. Οι δροσερές θερμοκρασίες είναι ιδανικές για τη φύλαξή της, όμως δεν πρέπει να είναι πολύ χαμηλές. Αν η μπίρα παγώσει, τότε διασπώνται τα συστατικά της και μετατρέπονται σε κομμάτια πάγου.

  1. Ποια είναι η κατάλληλη θερμοκρασία σερβιρίσματος της μπίρας;

Η μπίρα πρέπει να σερβίρεται στους 6οC. Επίσης, η θερμοκρασία του ψυγείου πρέπει να είναι 2-4ο C, έτσι ώστε, όταν θα σερβιριστεί, να φτάσει στους 6οC.

  1. Γιατί δεν πρέπει να βάζουμε την μπίρα στην κατάψυξη;

Επειδή αλλοιώνονται τα γευστικά χαρακτηριστικά της και, όταν την ανοίξετε, θα υπερχειλίσει.

  1. Ποιος είναι ο σωστός τρόπος ανοίγματος μιας μπίρας σε μπουκάλι;

Όταν ανοίγετε ένα μπουκάλι μπίρας με ανοιχτήρι, κρατήστε το από την πάνω πλευρά και όχι από κάτω. Αφαιρέστε το καπάκι με προσοχή. Ακόμη αποφύγετε το απότομο άνοιγμα, γιατί η μπίρα θα υπερχειλίσει.

  1. Πότε υπερχειλίζει η μπίρα;

Όταν η θερμοκρασία της είναι χαμηλή, κάτω από τους 6οC, και δεν είναι φρέσκια.

  1. Πώς πρέπει να πίνεται μια μπίρα; Από το μπουκάλι ή από το ποτήρι;

Η μπίρα δεν πίνεται ποτέ από το μπουκάλι. Έτσι βλέπουμε πάντα τι πίνουμε και πετυχαίνουμε καλύτερο κοντρόλ στον αφρό.

  1. Πώς σερβίρεται σωστά μια μπίρα;

Σερβίρετε την μπίρα κρατώντας το ποτήρι σε κλήση 45ο, ενώ σταδιακά το επαναφέρετε σε κάθετη θέση και απομακρύνετε το μπουκάλι σιγά σιγά. Αφήστε την μπίρα να ρέει μέχρι να σχηματιστεί πυκνός αφρός. Η μπίρα, όταν σερβιριστεί, πρέπει να έχει ένα στεφάνι από πλούσιο αφρό.

  1. Πώς πίνεται μια μπίρα Weiss;

Μια μπίρα Weiss πρέπει να σερβίρεται πάντα στο δικό της ποτήρι, που βοηθά στη διατήρηση του αρώματός της και του αφρού της. Αρχικά ξεπλένετε το ποτήρι. Στη συνέχεια σερβίρετε την μπίρα κρατώντας το ποτήρι σε κλήση 45ο, ενώ σταδιακά το επαναφέρετε σε κάθετη θέση. Σερβίρετε μόνο τα 3/4 της μπίρας. Αφήνετε την υπόλοιπη μπίρα για λίγο μέσα στο μπουκάλι. Ανακινείτε το μπουκάλι με αργές κινήσεις, ώστε να ανακατευτούν καλά τα υπολείμματα της μαγιάς που έχουν απομείνει και να δημιουργηθεί πλούσιος αφρός. Τέλος, σερβίρετε την υπόλοιπη μπύρα μέσα από το μπουκάλι, που βρίσκεται ήδη σε κάθετη θέση.

  1. Από πότε παρασκευάζεται η μπίρα;

Εδώ και 6.000 χρόνια! Από την εποχή που οι Σουμέριοι παρατήρησαν το φαινόμενο της ζύμωσης και κατάφεραν να το επαναλάβουν, δημιουργώντας ένα θεϊκό ποτό από κόκκους σιταριού και μέλι, το οποίο προσέφεραν στους θεούς και στους βασιλείς τους.

Οι Βαβυλώνιοι, μετά την παρακμή των Σουμέριων, ανέπτυξαν την τεχνική της ζυθοποίησης και παρήγαγαν 20 διαφορετικά είδη ζύθου, τα οποία εξήγαγαν μέχρι την Αίγυπτο. Ο Χαμουραμπί, μάλιστα, μεταξύ άλλων νόμων διέταξε να σμιλεύσουν σε κίονες τους «Νόμους περί ζύθου».

Ο λαός έπαιρνε καθημερινά μερίδιο από αυτό το ποτό ανάλογα με την κοινωνική θέση και τα αξιώματά του. Καθημερινά, λοιπόν, οι εργάτες έπαιρναν 2 λίτρα, οι υπάλληλοι 3 λίτρα και οι επιστάτες και ανώτατοι κληρικοί 5 λίτρα.

  1. Πότε ξεκίνησε η βιομηχανοποίηση της μπίρας;

Η βιομηχανοποίηση της μπίρας ξεκίνησε στα μέσα του 19ου, ακριβώς μετά από δύο σημαντικές ανακαλύψεις: της ατμομηχανής από τον James Watt και της ψύξης από τον Carl Paul Gottfried von Linde.

  1. Ποιες είναι οι διαδικασίες για να είναι καθαρά τα ποτήρια για το σερβίρισμα της μπίρας;

Τα ποτήρια δεν πρέπει να έχουν ίχνη από άλατα και λίπη και πρέπει να πλένονται στο χέρι με ειδικό απορρυπαντικό. Μην τα βάζετε ποτέ σε πλυντήριο πιάτων. Τα ποτήρια πρέπει να είναι δροσερά, ενώ μπορείτε να διαπιστώσετε την καθαρότητά τους κρατώντας τα ψηλά κάτω από το φως και υπό γωνία.

  1. Ποια είναι η κατάλληλη θερμοκρασία του ποτηριού;

Από τους +2οC μέχρι και τους +5οC. Οι αρωματικές μπύρες σερβίρονται στους +5οC μέχρι τους +9ο C.

  1. Ποια είναι η σημασία του ποτηριού;

Από την εποχή που οι Σουμέριοι έπιναν την μπύρα από το βαρέλι με καλαμάκι ή κατόπιν από τα κέρατα ζώων, πέρασε πολύς καιρός. Τον 19ο αιώνα η μπύρα άρχισε να πίνεται σε γυάλινα ποτήρια πρώτα στη Γερμανία και μετά στην Τσεχοσλοβακία. Στη συνέχεια, για κάθε τύπο μπύρας δημιουργήθηκε και το κατάλληλο ποτήρι.

16+1. Είναι μπίρα ή μπύρα;

Το σωστό είναι μπίρα και όχι… μπύρα. Η γραφή της λέξης με ύψιλον είναι μεν ευρέως διαδεδομένη, δεν δικαιολογείται όμως. Οι ομόρριζες λέξεις των ευρωπαϊκών γλωσσών (ιταλικά birra, γερμανικά bier κλπ) δεν έχουν κάποιο χαρακτήρα u ή y που θα δικαιολογούσε ετυμολογικά το ύψιλον, ακόμα και αν δεν ίσχυε ο κανόνας της απλούστερης γραφής για τις δάνειες λέξεις. Ακόμα ποιο σωστό βέβαια είναι το «ζύθος».