18th Σεπτέμβριος 2020

ScienceLab.Gr

Science Communication

Τι είναι η φαρμακογονιδιωματική;

Με τον σύγχρονο όρο “φαρμακογονιδιωματική”, περιγράφεται η ανάλυση ορισμένων γονιδίων ενός ασθενή, προκειμένου να επιτευχθεί μία περισσότερο εξατομικευμένη και αποτελεσματική φαρμακοθεραπεία.

Έχετε ποτέ αναρωτηθεί πως ένα νέο φάρμακο εμφανίζεται στο ράφι ενός φαρμακείου;

Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείται για την ανάπτυξη ενός νέου φαρμάκου; Πόσο κοστίζει και πόσο διαρκεί; Πως αυτή η διαδικασία εξελίσσεται;

Η αλήθεια είναι ότι η διαδικασία ανάπτυξης ενός νέου φαρμάκου είναι πλέον πολύπλοκη και πολύπλευρη για να αναλυθεί σε ένα μόλις άρθρο. Κάλλιστα, θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο για σεμιναριακή διάλεξη ωρών ακόμα και ημερών. Ωστόσο, συνοπτικά να αναφέρουμε ότι κατά την “Έρευνα & Ανάπτυξη” ενός νέου φαρμάκου συναντόνται πολλές δυσκολίες, δεδομένου ότι:

  • Υπάρχουν πάνω από 10,000 διαφορετικές πρωτεΐνες στον ανθρώπινο οργανισμό.
  • Υπάρχουν «άπειρες» χημικές διεργασίες που μπορούν να αποφέρουν χημικές ουσίες με φαρμακευτικές ιδιότητες.
  • Οι χημικές αυτές ουσίες μπορούν να αλληλεπιδράσουν με αναρίθμητους τρόπους στον οργανισμό.
  • Οι περισσότερες αλληλεπιδράσεις από αυτές αντί να «θεραπεύουν», «αρρωσταίνουν» περισσότερο τον οργανισμό.

Έτσι, μια ομάδα επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων ακολουθώντας ερευνητικά πρωτόκολλα και μια σειρά από διάφορες μελέτες μπορεί να ξεκινήσουν τη διαδικασία έρευνας για την δημιουργία ενός νέου φαρμάκου και στο τέλος, μετά από αποτελέσματα δεκάδων χρόνων να μην επιτύχουν να συγκεντρώσουν ικανοποιητικά ποσοστά αποτελεσματικής δράσης. Το αποτέλεσμα; Εκτός από το γεγονός ότι το χρονοβόρο κομμάτι στην διαδικασία της “Έρευνας & Ανάπτυξης” του νέου φαρμάκου δεν οδήγησε σε κάποιο αποδεκτό αποτέλεσμα, σπαταλήθηκαν και πολλά χρήματα για την έρευνά του.

Με την φαρμακογονιδιωματική (pharmacogenomics), επιτυγχάνεται λοιπόν η γενετική αιτιολογία της διαφορικής ανταπόκρισης ενός ατόμου/ασθενούς σε μια συγκεκριμένη θεραπευτική αγωγή με απώτερο σκοπό την επίτευξη εξατομικευμένης θεραπείας.

Ο κλάδος της Έρευνας & Ανάπτυξης νέων φαρμάκων έχει ήδη ξεκινήσει να αλλάζει. Οι πρακτικές της φαρμακογονιδιωματικής βρίσκουν ολοένα και περισσότερες εφαρμογές. Πλέον, οι κλινικές μελέτες στις φάσεις ΙΙ και ΙΙΙ, περιλαμβάνουν την λήψη DNA δειγμάτων από συμμετέχοντες. Υπάρχει βέβαια μέλλον ακόμα ώστε η φαρμακογονιδιωματική να είναι πλήρως εφαρμόσιμη σε όλες τις έρευνες νέων φαρμάκων.

Ωστόσο, τα πλεονεκτήματα που προσφέρει είναι:

  • η ελαχιστοποίηση του χρονικού διαστήματος που απαιτείται για την έρευνα και ανάπτυξη ενός νέου φαρμάκου
  • η διαδικασία κοστίζει λιγότερο και
  • επιτυγχάνεται εξατομικευμένη ιατρική.