23rd Νοέμβριος 2020

ScienceLab.Gr

Science Communication

Απορία: για την εμφάνιση του ανθρώπου στη Σελήνη

Μία απορία για την εμφάνιση του ανθρώπου στη Σελήνη:
Καλησπέρα σας. Θα με ενδιέφερε να ακούσω μία ακόμα άποψη για την πρώτη φορά που ο άνθρωπος πάτησε στη Σελήνη. Αφού δεν υπήχε βαρύτητα, πώς είναι δυνατόν η σημαία να κυμάτιζε; Σας ευχαριστώ.

Άραγε η “κατάκτηση της Σελήνης” από τον άνθρωπο είναι μια καλοστημένη απάτη; Είναι ένα ερώτημα που έχει απασχολήσει κατά καιρούς πολύ κόσμο και με το ερώτημα αυτό έχουν αναπτυχθεί διάφορες θεωρίες συνομωσίας. Πολλά βέβαια είναι και τα ερωτήματα που έχουν γεννηθεί με αφορμή τα ντοκουμέντα-φωτογραφίες που υπάρχουν από την πρώτη φορά που επισκέφτηκε ο άνθρωπος τη Σελήνη (1ος ο Νιλ Άρμστρογνκ και 2ος ο Μπαζ Όλντριν).

Μένουμε όμως στο ερώτημα που είχαμε από αναγνώστη και αναφέρουμε τα εξής:

Καταρχάς στη Σελήνη υπάρχει βαρύτητα. Η ένταση της βαρύτητας στην επιφάνεια της Σελήνης είναι το 1/6 της βαρύτητας της Γης. Θεωρούμε ότι το “παράξενο” στην φωτογραφία των δύο υπερήφανων αμερικανών αστροναυτών που στήνουν μια σημαία των Η.Π.Α. στην επιφάνεια της Σελήνης, είναι πως κυματίζει η σημαία αφού δεν υπάρχει ατμόσφαιρα στη Σελήνη και κατά συνέπεια ούτε άνεμοι.

Η NASA λοιπόν έχει απαντήσει για το συγκεκριμένο ερώτημα ότι φαίνεται σαν να κυματίζει η σημαία γιατί έτσι την ξεδίπλωσαν οι αστροναύτες και ότι εκτός από τον ιστό που τη συγκρατούσε υπήρχε και μια οριζόντια ράβδος στην κορυφή της.

 

Ας δούμε επί τη ευκαιρία κάποια στοιχεία για τη Σελήνη:

Ο μοναδικός φυσικός δορυφόρος της Γης και το δεύτερο κατά σειρά λαμπρότητας σώμα που αντικρύζουμε στο Ουράνιο Στερέωμα είναι η Σελήνη. Η Σελήνη συνήθως αποκαλείτε και “φεγγάρι”. Ωστόσο, με τη λέξη “φεγγάρι” χαρακτηρίζουμε επίσης και τους φυσικούς δορυφόρους των υπολοίπων πλανητών του ηλιακού συστήματος.

H Σελήνη είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος δορυφόρος στο ηλιακό σύστημα. Έχει διάμετρο 3476 km (περίπου το 1/4 της διαμέτρου της Γης) και το 1/81 της μάζας της Γης. Η ακτίνα της υπολογίστηκε πρώτη φορά από τον Αρίσταρχο με σφάλμα 32% και αργότερα από τον Πτολεμαίο με σφάλμα μόνο 5%. Η ένταση της βαρύτητας στην επιφάνεια της Σελήνης είναι το 1/6 της βαρύτητας της Γης. Για παράδειγμα, αν στη Γη ζυγίζετε 70 kg στη Σελήνη θα ζυγίζατε 12,5 kg.

Να σημειώσουμε εδώ ότι στην καθημερινότητα χρησιμοποιούμε λάθος τις δύο έννοιες: βάρος και μάζα.

Μάζα (με μονάδες kg) είναι η ποσότητα της ύλης του καταλαμβάνει ένα σώμα σε ένα συγκεκριμένο όγκο.

Βάρος (με μονάδες Newton) είναι η δύναμη ενός σώματος που οφείλεται στη βαρύτητα. 

Άρα όταν λέμε ότι το βάρος μου είναι 70 kg, πρακτικά μιλάω για τη μάζα που καταλαμβάνω. Το βάρος μου αλλάζει ανάλογα το σημείο που βρίσκομαι και υπολογίζεται από τον τύπο Βάρος = μάζα * επιτάχυνση της βαρύτητας.

 

Τι καιρό έχει στη Σελήνη;

Η Σελήνη έχει θερμοκρασίες που ποικίλλουν από 123°C την ημέρα έως -170°C τη νύχτα στον ισημερινό, και κάτω από -233°C στους μόνιμα σκιασμένους πολικούς κρατήρες.

 

Πόσο μακριά είναι η Σελήνη;

Η απόσταση της σελήνης από τη Γη κυμαίνεται από 356.400 km έως 406.700 km. Περιστρέφεται στον ελαφρώς κεκλιμένο άξονά του σε 27 ημέρες 7 ώρες και 43 λεπτά, ακριβώς στον ίδιο χρόνο που διαρκεί η τροχιακή περιφορά της γύρω από τη Γη. Αυτός ο συντονισμός είναι και ο λόγος που από τη Γη βλέπουμε πάντα την ίδια όψη της, κάτι που οφείλεται στην βαρυτική έλξη από τη Γη. Όμως η πλευρά που βλέπουμε αλλάζει ελαφρώς στα όρια της, ως αποτέλεσμα αρκετών φαινομένων (π.χ. της λίκνισης ή μετάπτωσης και κατά συνέπεια ορατό στη γη είναι το 59% της επιφάνειάς της).

 

Που οφείλετε το «γέμισμα» και το «άδειασμα» της Σελήνης;

Ο κύκλος των σεληνιακών φάσεων οφείλεται στη συνεχώς μεταβαλλόμενη ευθυγράμμιση του ήλιου, της γης και της σελήνης κατά τη διάρκεια της τροχιακής περιόδου του φεγγαριού. Με την παρέλευση των ημερών και την αλλαγή της σχετικής θέσης των τριών ουρανίων σωμάτων, το ορατό από τη γη τμήμα της σεληνιακής επιφάνειας που φωτίζεται από τον Ήλιο, μεταβάλλεται.