29th Νοέμβριος 2020

ScienceLab.Gr

Science Communication

Περιβαλλοντικά ζητήματα και ο ρόλος της χημείας

Είναι υπεύθυνη η χημεία για τα περιβαλλοντικά ζητήματα που απασχολούν τη Γη;

Διάφορα περιβαλλοντικά ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, η μόλυνση των υδάτων και οι ανανεώσιμες μορφές ενέργειας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ενδιαφέροντος και η σπουδαιότητά τους έχει αυξηθεί σημαντικά στην καθημερινότητα. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν τη χημεία και τη χημική βιομηχανία ως επιβλαβείς για το περιβάλλον. Ωστόσο, πολλές πρόσφατες εξελίξεις και επιστημονικές έρευνες στον τομέα της χημείας μας βοηθούν να παράγουμε υλικά και εφαρμογές πιο φιλικά προς το περιβάλλον, ενώ διατηρούμε την ποιότητα και τον τρόπο ζωής που προσδοκούμε.

Ο ρόλος της βιομηχανίας στην προστασία του περιβάλλοντος

Με την πάροδο των χρόνων, η βιομηχανία και το ευρύτερο κοινό συνειδητοποίησαν τις καταστροφικές επιπτώσεις κάποιων παλαιότερων μεθόδων καθώς και την ανάγκη για την προστασία του περιβάλλοντος. Στο παρελθόν, λίγοι γνώριζαν τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις που επέφερε ο σύγχρονος τρόπος ζωής στο περιβάλλον, ενώ μάλλον έβλεπαν μόνο τις θετικές προοπτικές για τη δημιουργία νέων, χρήσιμων υλικών και προϊόντων.

Η επιστημονική έρευνα ως “εργαλείο” για τη προστασία του περιβάλλοντος

Η έρευνα στις επιστήμες της βιολογίας και της χημείας αποκάλυψε πως η βιομηχανική επεξεργασία στη χημεία και την πετροχημεία μπορούσε να παίξει ένα ρόλο στη διαμόρφωση λύσεων για τα περιβαλλοντικά προβλήματα όπως για παράδειγμα κλιματικές αλλαγές, διαχείριση απορριμμάτων, ανακύκλωση και ενεργειακή αποδοτικότητα. Χωρίς τους χημικούς ίσως να μην είχαμε αντιληφθεί ποτέ αυτά τα προβλήματα. Οι ριζικές αλλαγές που έχουν γίνει – και που γίνονται ακόμα – προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις.

Η συνεισφορά του REACH για ασφαλή και φιλική προς το περιβάλλον χρήση χημικών

Η Βιομηχανία έχει επίσης αναπτύξει έναν αριθμό εθελοντικών πρωτοβουλιών όπως το πρόγραμμα «Υπεύθυνη Φροντίδα», για να αυξήσει τα κριτήρια σχετικά με ζητήματα υγείας και περιβάλλοντος και να καθιερώσει ασφαλή και βιώσιμα συστήματα μεταφοράς σε πλήρη συμβατότητα με τους κανονισμούς. Ως μέρος του προγράμματος «Υπεύθυνη Φροντίδα» η βιομηχανία δημοσιοποιεί κατευθυντήριες οδηγίες για την διανομή και το χειρισμό χημικών ουσιών που απαιτούν κατάλληλες προφυλάξεις. Όλες αυτές οι προσπάθειες σε συνδυασμό με την καινούρια Ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα χημικά (REACH) εγγυώνται ότι η χημεία εκτελείται ασφαλέστερα και μ’ έναν πιο φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο.

Νέες μέθοδοι και τεχνολογίες με σκοπό τη προστασία του περιβάλλοντος και την εξοικονόμηση πόρων

Παράλληλα, οι χημικοί και οι πετροχημικοί ερευνούν σήμερα νέες μεθόδους πιο βιώσιμες και πιο φιλικές προς το περιβάλλον διατηρώντας την ανάπτυξη της οικονομίας και της βιομηχανίας μας. Μερικά παραδείγματα:

  • Βιολογικά καύσιμα: καύσιμα κίνησης που προέρχονται από τη βιομάζα. Μία μεγάλη κλίμακα προϊόντων βιομάζας όπως το ζαχαροκάλαμο, οι σπόροι ελαιοκράμβης, το καλαμπόκι, το άχυρο, το ξύλο, ζωικά και φυτικά απόβλητα και απορρίμματα μπορούν να μεταμορφωθούν σε καύσιμα κίνησης.
  • Βιολογικά πλαστικά: παραγωγή πλαστικών υλικών με τη χρήση φυσικών πόρων όπως φυτά, τα οποία είναι βιοδιασπώμενα.
  • Μόνωση: εμπλουτισμένα μονωτικά υλικά για την ενδυνάμωση της ενεργειακής αποδοτικότητας σε σπίτια και κτίρια.
  • Ελαφριά πλαστικά σύνθετα: βοηθούν στην μείωση της κατανάλωσης καυσίμων για αυτοκίνητα και αεροπλάνα.
  • Κύτταρα καυσίμων: όταν χρησιμοποιούνται για την εκκίνηση αυτοκινήτων ή μοτοσικλετών, τα κύτταρα καυσίμων υδρογόνου παράγουν υδρατμό αντί για καυσαέρια.
  • Νέες τεχνολογίες φωτισμού (όπως το OLEDS) : παραγωγή περισσότερου φωτός με λιγότερη ηλεκτρική ενέργεια.
  • Αεροστρόβιλοι και ηλιακή επένδυση:και τα δύο βασίζονται σε υλικά που παράγονται από τη χημική βιομηχανία. Οι μεταλλικοί έλικες των αεροστρόβιλων έχουν αντικατασταθεί σε μεγάλο βαθμό από έλικες φτιαγμένους από φάιμπεργκλας-ενισχυμένο πολυεστέρα για να αντέχουν και στον πιο σφοδρό καιρό.

Καθοριστικός ο ρόλος της χημείας

Η κοινωνία τείνει να θεωρεί κακό κάθε χημικό προϊόν που δημιουργήθηκε από τον άνθρωπο και καλό κάθε φυσικό προϊόν. Το γεγονός ότι κάτι προέρχεται από τη φύση δε σημαίνει ότι είναι καλό και για την υγεία ή το περιβάλλον – η ότι είναι απαραίτητα επικίνδυνο όταν πρόκειται για χημικό προϊόν. Τι πιο φυσικό από τα ξύλα που καίγονται σ’ ένα τζάκι; Στην πραγματικότητα, ο καπνός από τη φωτιά μπορεί να είναι βλαβερός τόσο για την υγεία όσο και για το περιβάλλον, ακριβώς όπως και άλλες καύσεις.

Επίσης, ο κύκλος ζωής ενός προϊόντος (από τη δημιουργία του μέχρι την καταστροφή του) πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν εκτιμάμε τον αντίκτυπό του. Έχετε ποτέ αντιληφθεί ότι ο αντίκτυπος που έχει η βαμβακοκαλλιέργεια στο περιβάλλον μπορεί να είναι μεγαλύτερος από εκείνον της δημιουργίας συνθετικών ινών όπως ο πολυεστέρας; Ο λόγος είναι ότι ο βάμβακας απαιτεί τη χρήση μεγάλων ποσοτήτων νερού, λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων.

Συμπερασματικά

Η ενδυνάμωση της χημείας μέσω της έρευνας και της ανάπτυξης είναι απαραίτητη για να μας επιτραπεί η διατήρηση μιας άνετης ζωής που θα βρίσκεται σε αρμονία με το περιβάλλον και τη φύση. Η ενοποίηση τεχνολογίας, φύσης και ανθρώπων απεικονίζει τη μεγαλύτερη πρόκληση όλων των κλάδων των σύγχρονων επιστημών και κυρίως αυτών που αναφέρονται στο περιβάλλον.