1st Δεκέμβριος 2020

ScienceLab.Gr

Science Communication

Ο ακαδημαϊκός Δρ. Ταβερναράκης Νεκτάριος στο ScienceLab.gr

Η ενότητα των συνεντεύξεων διακεκριμένων επιστημόνων έχει ως στόχο να δοθεί ένα κίνητρο σε νέους επιστήμονες ή δυνητικούς ερευνητές που θέλουν να αφιερώσουν την καριέρα τους στις επιστήμες. Επιτυχημένοι και διακεκριμένοι επιστήμονες στο τομέα τους, μας αναδεικνύουν τα θετικά της επιστημονικής κοινότητας και τις πιθανές δυσκολίες της επιστημονικής έρευνας, ενώ δίνουν τα απαραίτητα κίνητρα και εφόδια στους μελλοντικούς ερευνητές της χώρας. Στόχος μας είναι η έμπνευση.

Ο Δρ. Ταβερναράκης Νεκτάριος είναι Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου στο European Research Council (ERC) και Ακαδημαϊκός, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.


Πείτε μας λίγα λόγια για την επαγγελματική σας πορεία μέχρι σήμερα. Πως επιλέξατε τον επιστημονικό σας κλάδο;

Τ.Ν.: Θα έλεγα ότι τον επιστημονικό μου κλάδο, τη βιολογία, σε πολύ μεγάλο βαθμό δεν την επέλεξα εγώ αλλά με επέλεξε εκείνη. Στα μαθητικά μου χρόνια, είχα θέσει ως στόχο για τις σπουδές μου την επιστήμη των ηλεκτρολόγων μηχανικών/μηχανικών υπολογιστών. Η τύχη τα έφερε έτσι, ώστε τελικά να εισαχθώ στο τμήμα Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που ήταν η δεύτερη επιλογή μου. Ξεκίνησα έτσι σπουδές στη βιολογία, έχοντας όμως κατά νου να προσπαθήσω ξανά την επόμενη χρονιά. Ωστόσο, στο διάστημα που μεσολάβησε, κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους σπουδών μου στο τμήμα βιολογίας, είχα την τύχη να παρακολουθήσω μαθήματα από εμπνευσμένους καθηγητές και πανεπιστημιακούς δάσκαλους, όπως οι αείμνηστοι Κώστας Καστρίτσης και Γιάννης Γεωργάτσος, που με έκαναν να αγαπήσω τη βιολογία και να εκτιμήσω σε βάθος την αξία της. Έτσι, παρόλο που έδωσα ξανά πανελλαδικές εξετάσεις και πέρασα στη σχολή που αρχικά ήθελα, αποφάσισα να συνεχίσω τις σπουδές μου στη βιολογία. Κοιτώντας πίσω, σήμερα διαπιστώνω πόσο τυχερός ήμουν να έχω αληθινά εξαίρετους δασκάλους, στους οποίους οφείλω το ότι με κέρδισε η βιολογία, και πραγματικά πιστεύω ότι αν τότε δεν είχα συνεχίσει στη βιολογία αυτό θα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα λάθη της ζωής μου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν και οι ευκαιρίες που μου δόθηκαν, στη συνέχεια, να ακολουθήσω τα ενδιαφέροντά μου και να ικανοποιήσω τις ερευνητικές μου ανησυχίες. Έτσι, ολοκληρώνοντας τις προπτυχιακές μου σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, είχα και πάλι τη μεγάλη τύχη να συνεχίσω με διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). Εξαιρετική τύχη και ευκαιρία για εμένα ήταν η ύπαρξη του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του ΙΤΕ, στην ιδιαίτερη πατρίδα μου το Ηράκλειο, του οποίου πρωτεργάτης και πρώτος διευθυντής υπήρξε ο αείμνηστος Φώτης Καφάτος. Το εξαίρετο ανθρώπινο δυναμικό, τα άρτια εξοπλισμένα εργαστήρια του ΙΜΒΒ, καθώς και η διεπιστημονικότητα του ΙΤΕ, δημιουργούν ένα, μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα, ερευνητικό περιβάλλον που επιτρέπει να κάνει κάποιος διεθνώς ανταγωνιστική ερεύνα. Σε αυτό το περιβάλλον, είχα την τύχη να πραγματοποιήσω τη διδακτορική μου διατριβή με την επίβλεψη ενός ακόμα εξαίρετου επιστήμονα και ερευνητή, του αείμνηστου Γιώργου Θηραίου. Με την ολοκλήρωση των διδακτορικών μου σπουδών, μου δόθηκε η δυνατότητα να εκπαιδευτώ και να εργαστώ στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, όπου είχα την ευκαιρία να αποκτήσω πολύτιμη εμπειρία για την μετέπειτα ανεξάρτητη ερευνητική μου δραστηριότητα. Επέστρεψα στην Ελλάδα και στο ΙΜΒΒ, ως ανεξάρτητος πλέον ερευνητής. Το περιβάλλον του ΙΜΒΒ καθώς και η ερευνητική αρτιότητα του ΙΤΕ, μου προσέφεραν δυνατότητες που σπάνια συνυπάρχουν, ακόμα και σε κορυφαία ερευνητικά ιδρύματα του εξωτερικού. Έτσι, καταφέραμε, μαζί με τους εξαιρετικούς συνεργάτες που είχα την τύχη να έχω ως μέλη της ερευνητικής μου ομάδας, να διεξάγουμε ανταγωνιστική έρευνα, σε τομείς αιχμής με υψηλή προστιθέμενη αξία για τη χώρα. Πέρα όμως από την ίδια την υψηλής στάθμης ερευνητική δραστηριότητα, θεωρώ χρέος μου να βοηθήσω κι εγώ, όσο μπορώ, στη δημιουργία και τη διατήρηση ενός περιβάλλοντος το οποίο να ευνοεί νέους επιστήμονες να δραστηριοποιηθούν με αξιώσεις, σε σύγχρονες ερευνητικές κατευθύνσεις, όπως έκανα κι εγώ στα πρώτα μου βήματα. Αυτό προσπάθησα να κάνω, αρχικά με την εκλογή μου στη θέση του Διευθυντή του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας και, στη συνέχεια, από τη θέση του Προέδρου του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας.

Είχα την τύχη να νιώσω, αρκετές φορές, τη συγκίνηση της ανακάλυψης αλλά και την απογοήτευση της αποτυχίας. Θα έλεγα ότι η δίψα για την έρευνα και την ανακάλυψη όχι μόνο δε μειώνεται, με το πέρασμα του χρόνου, αλλά αυξάνεται.

Νεκτάριος Ταβερναράκης

Ποια είναι τα κύρια ερευνητικά σας ενδιαφέροντα;

Τ.Ν.: Τα ερευνητικά μου ενδιαφέροντα εστιάζονται στη μελέτη των μοριακών μηχανισμών που διέπουν τη λειτουργία και την παθοφυσιολογία του νευρικού συστήματος. Με τις επιστημονικές του μελέτες, το εργαστήριό μας έχει συμβάλει σημαντικά στην κατανόηση των μηχανισμών νευροεκφυλισμού, μνήμης και μάθησης, καθώς και της γήρανσης. Έχει επίσης συνεισφέρει στην ανάπτυξη καινοτόμων πειραματικών εργαλείων και μεθόδων για τη μελέτη του νευρικού συστήματος και της βιολογίας του κυττάρου. Συγκεκριμένα, το αντικείμενο της έρευνας του εργαστηρίου μας σχετίζεται με τρεις κατευθύνσεις.

Η πρώτη αφορά την εξέλιξη της γήρανσης, όχι μόνο του ανθρώπου αλλά όλων των έμβιων οργανισμών. Παρόλο που η γήρανση είναι ένα από τα πιο θεμελιώδη βιολογικά φαινόμενα, το όποιο βιώνουν όλοι ανεξαιρέτως οι έμβιοι οργανισμοί, είναι ταυτόχρονα και ένα από τα λιγότερο κατανοητά. Οι παθολογικές καταστάσεις που συνοδεύουν τη γήρανση αποτελούν ένα από τους διαρκώς αυξανόμενους παράγοντες ανθρώπινης αναπηρίας στις σύγχρονες κοινωνίες. Στο εργαστήριο μελετάμε το πώς η γήρανση αυξάνει την πιθανότητα να νοσήσει κάποιος από τις ασθένειες αυτές. Εάν καταλάβουμε τους μηχανισμούς που είναι υπεύθυνοι για αυτό, θα γίνει στη συνέχεια εφικτό να επέμβουμε έτσι ώστε να αντιμετωπίσουμε πολλές ασθένειες της τρίτης ηλικίας και να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής κατά την περίοδο αυτή. Κάτι τέτοιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις μέρες μας εξαιτίας της αύξησης του προσδόκιμου ζωής και κατά συνέπεια της αυξημένης συχνότητας των ασθενειών αυτών, οι οποίες πριν από μερικές δεκαετίες θεωρούνταν σπάνιες.

Υπάρχουν κάποια κεντρικά ερωτήματα που πρέπει να απαντήσουμε για να κατανοήσουμε τη γήρανση, όπως το γιατί γερνούν οι έμβιοι οργανισμοί, ποιοι είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν τη γήρανση, και ποιοι μοριακοί μηχανισμοί είναι υπεύθυνοι. Επειδή δεν μπορούμε να μελετήσουμε τη γήρανση στον άνθρωπο, στρεφόμαστε σε οργανισμούς – ζωικά μοντέλα, τα οποία έχουν πλεονεκτήματα χαμηλού κόστους, πειραματικής ευελιξίας, σχετικά μικρής διάρκεια ζωής, δυνατότητας μελέτης τους σε ελεγχόμενο περιβάλλον και μικρής ή καθόλου γενετικής ετερογένειας. Μέσα από τη μελέτη των μοντέλων αυτών, κατανοήσαμε πολλά πράγματα που αφορούν τη γήρανση, όπως η ταυτοποίηση περισσότερων από 500 γονιδίων (γεροντογονίδια) που σχετίζονται και επηρεάζουν τη διαδικασία της γήρανσης. Πιο συγκεκριμένα, τα γονίδια αυτά επηρεάζουν διαδικασίες που διενεργούνται στο σώμα μας, όπως την αναπαραγωγή, τη λειτουργία των μιτοχονδρίων, τη σηματοδότηση μέσω ινσουλίνης, το θερμιδικό περιορισμό (θρέψη), την απάντηση στο στρες, το μεταβολισμό, την απάντηση σε περιβαλλοντικές συνθήκες και πολλά άλλα που ακόμα δεν έχουμε ανακαλύψει. Μπορούμε λοιπόν να επέμβουμε και να επηρεάσουμε τη γήρανση, μέσω της γνώσης που έχουμε αποκτήσει? Κατανοώ κάτι προκειμένου να μπορέσω να το επηρεάσω, δηλαδή θέλω να καταλάβω πως συμβαίνει η γήρανση για να μπορέσω να την επηρεάσω. Έχουμε διαπιστώσει ότι μπορούμε να αυξήσουμε τη διάρκεια ζωής πειραματοζώων κατά 6 έως 7 φορές, μέσω του θερμιδικού περιορισμού και της μείωσης των επιπέδων της ινσουλίνης. Εφαρμόζοντας τις ίδιες παρεμβάσεις στον άνθρωπο, θα μπορούσαμε να αυξήσουμε το προσδόκιμο ζωής του στα 600 χρόνια, κάτι που όμως δεν συμβαίνει λόγω τεχνικών και ηθικών θεμάτων. Απαραίτητη διαδικασία για την μεταφορά των παραπάνω στον άνθρωπο είναι η μεταφραστική έρευνα. Παρόλο που ακόμη δεν έχει βρεθεί το ελιξίριο της νεότητας, μπορούμε, μέσω της γηριατρικής, πολλά από τα οφέλη που έχουμε ανακαλύψει σε αυτούς τους οργανισμούς να τα μεταφέρουμε στον άνθρωπο κι έτσι να αντιμετωπίσουμε ασθένειες που συνδέονται με τη γήρανση και ίσως να αυξήσουμε το προσδόκιμο ζωής του ανθρώπου. Μέσα από την έρευνα της γήρανσης, μάθαμε ότι αυτή προκαλείται από συσσώρευση βλαβών, ότι οι οργανισμοί δεν είναι προγραμματισμένοι να πεθαίνουν, ότι δεν υπάρχουν εγγενή όρια για το πόσο μπορεί να ζήσει ένας οργανισμός και άλλες σημαντικές πληροφορίες.

Παράλληλα, η γήρανση αποτελεί και προσωπική υπόθεση, καθώς η γενετική μας ταυτότητα, η φυσιολογική μας κατάσταση, και το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουμε είναι παράμετροι, οι οποίες οδηγούν σε μια μοναδική πορεία προς τη γήρανση για τον καθένα από εμάς. Συνεπώς, η εξατομικευμένη ιατρική, δηλαδή οι εξατομικευμένες παρεμβάσεις είναι πολύ σημαντικές για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε ατομικά τα προβλήματά μας. Παρόλο που έχουν γίνει σημαντικά βήματα, υπάρχουν ακόμα πολλά αναπάντητα ερωτήματα, στα οποία οι απαντήσεις δεν θα αργήσουν να έρθουν. Για παράδειγμα, το αν μπορούν τα βλαστοκύτταρα να χρησιμοποιηθούν για να νικήσουμε τη γήρανση και για την αναγέννηση ιστών και οργάνων, καθώς και το κατά πόσο θα μπορούσε η κλωνοποίηση να χρησιμοποιηθεί για να δημιουργούμε μοσχεύματα που να μην απορρίπτονται από τον οργανισμό μας.

Η δεύτερη είναι η μελέτη του νευροεκφυλισμού που ασχολείται με νοσήματα όπως το Alzheimer’s και το Parkinson’s. Πρόκειται για έρευνα με στόχο την αποκάλυψη των μηχανισμών που είναι υπεύθυνοι για νευροεκφυλιστικά νοσήματα όπως για παράδειγμα η νόσος Alzheimer’s και η νόσος Parkinson’s. Όπως είναι γνωστό, πολλές από αυτές τις νευροεκφυλιστικές νόσους σχετίζονται άμεσα με τη γήρανση. Δηλαδή τα συμπτώματα εκδηλώνονται κυρίως σε μεγάλη ηλικία. Είναι άγνωστο με ποιο τρόπο η γήρανση επηρεάζει την εμφάνιση αυτών των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, αλλά και μια σειρά από άλλες ασθένειες των οποίων η συχνότητα εξαρτάται από την ηλικία, όπως για παράδειγμα ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, μεταβολικά νοσήματα όπως ο διαβήτης τύπου 2, και άλλα. Η τρίτη σχετίζεται με τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και συγκεκριμένα πώς μπορεί ο οργανισμός να αποθηκεύει και να ανακαλεί μια πληροφορία (μνήμη και μάθηση). Πρόσφατα μάλιστα, με τους συνεργάτες μου καταφέραμε να αποκαλύψουμε αποκάλυψαν πώς οι συνθήκες στρες και η πείνα επηρεάζουν σύνθετες λειτουργίες του εγκέφαλου, όπως η μνήμη και η μάθηση.


Ποια είναι η πιο σημαντική σας στιγμή στην επιστημονική σας καριέρα μέχρι σήμερα;

Τ.Ν.: Η έρευνα, όπως και η ζωή, είναι μια συνεχής προσπάθεια με στόχο την διαλεύκανση ερευνητικών ερωτημάτων που συνεχώς προκύπτουν. Έτσι, δεν θα μπορούσα να ξεχωρίσω μια μόνο συγκεκριμένη, σημαντική στιγμή στην επιστημονική μου πορεία. Είχα την τύχη να νιώσω, αρκετές φορές, τη συγκίνηση της ανακάλυψης αλλά και την απογοήτευση της αποτυχίας. Θα έλεγα ότι η δίψα για την έρευνα και την ανακάλυψη όχι μόνο δε μειώνεται, με το πέρασμα του χρόνου, αλλά αυξάνεται. Για κάθε ερώτημα που καταφέρνουμε να απαντήσουμε γεννιόνται πολύ περισσότερα και ενδιαφέροντα ερωτήματα. Μάλιστα θα έλεγα ότι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της πραγματικά παραγωγικής ερευνητικής διαδικασίας δεν είναι μόνο πόσα αποτελέσματα γεννάει αυτή αλλά κυρίως πόσα νέα ερωτήματα ξεπηδούν στη θέση των παλιών. Ειδικά η βιολογία της γήρανσης αλλά και η λειτουργία του νευρικού συστήματος αποτελούν σχετικά νέα πεδία επιστημονικής ενασχόλησης με πάρα πολλές άγνωστες πτυχές. Υπάρχει επομένως εκτεταμένο και γόνιμο έδαφος για εξερεύνηση. Έχουμε πολλά ακόμα να μάθουμε μέχρι να μπορούμε να πούμε ότι έχουμε κατανοήσει το φαινόμενο της γήρανσης ή τη λειτουργία του νευρικού συστήματος. Κάθε νέο ερώτημα αποτελεί μια πρόκληση για εμένα και το αντιμετωπίζω με τον ίδιο ενθουσιασμό, καθώς μοιάζει με ένα ταξίδι προς ένα άγνωστο προορισμό.

Για κάθε ερώτημα που καταφέρνουμε να απαντήσουμε γεννιόνται πολύ περισσότερα και ενδιαφέροντα ερωτήματα.

Νεκτάριος Ταβερναράκης

Ποια είναι η συμβουλή σας στους νέους επιστήμονες που θέλουν να ασχοληθούν με την έρευνα στον τομέα σας;

Τ.Ν.: Η συμβουλή μου είναι να είναι βέβαιοι ότι έχουν επιλέξει να ασχοληθούν με το ερευνητικό πεδίο που τους συναρπάζει και αγαπούν. Θεωρώ ότι αυτός είναι ο δρόμος για την επιτυχία, στους περισσότερους τομείς της ζωής μας. Αν αγαπάς αυτό που κάνεις, το ενδιαφέρον σου διατηρείται και έχεις τη διάθεση να συνεχίζεις, καθώς η καθημερινότητα είναι ευχάριστη και δημιουργική.

Στην Ελλάδα υπάρχει η δυνατότητα να κάνει κάποιος έρευνα με αξιώσεις. Υπάρχουν στη χώρα εργαστήρια και ερευνητικά κέντρα πραγματικής ερευνητικής αριστείας που διεξάγουν διεθνώς ανταγωνιστική έρευνα. Αυτό αποδεικνύεται εύκολα από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις στα εγκυρότερα διεθνή περιοδικά, στα οποία μόνο πραγματικά σημαντικές μελέτες από παντού στον κόσμο καταφέρνουν να δημοσιευθούν αλλά και από τη διεκδίκηση εξαιρετικά ανταγωνιστικών χρηματοδοτήσεων από πηγές του εξωτερικού. Ο χώρος της έρευνας είναι διεθνής και όχι περιορισμένος εντός των συνόρων της Χώρας. Ο Έλληνας επιστήμονας, θα πρέπει να ανταγωνιστεί συναδέλφους του από χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γερμανία, η Ελβετία, η Ιαπωνία, και πολλές άλλες, με μακροχρόνια παράδοση και σημαντική επένδυση στην έρευνα. Το γεγονός ότι παρά τα σημαντικά προβλήματα, Έλληνες επιστήμονες που δραστηριοποιούνται σε Ελληνικά Ερευνητικά Κέντρα και Πανεπιστήμια πετυχαίνουν να διεξάγουν έρευνα αντίστοιχη εκείνης που γίνεται σε φημισμένα ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα του εξωτερικού, να εξασφαλίζουν εξαιρετικά ανταγωνιστικές χρηματοδοτήσεις, να δημοσιεύουν στα καλύτερα διεθνή επιστημονικά περιοδικά, με υψηλότατη απήχηση, και να τιμώνται με ιδιαίτερα σημαντικές διακρίσεις, αποδεικνύει ότι είναι εφικτό να γίνει έρευνα με αξιώσεις και στην Ελλάδα. Υπάρχουν, όπως τους αποκαλούμε, «θύλακες αριστείας» στη Χώρα. Είμαι αισιόδοξος ότι οι επιδόσεις του Ελληνικού ερευνητικού ιστού μπορούν να γίνουν ακόμα καλύτερες, καθώς έχει γίνει αντιληπτό από την Πολιτεία ότι έρευνα και ανάπτυξη είναι έννοιες συνυφασμένες. Η επένδυση στην έρευνα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξει εγχώρια τεχνολογική ανάπτυξη. Ευτυχώς, παρόλα τα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, η Πολιτεία φαίνεται να έχει στρατηγικά στραφεί προς την ενίσχυση της έρευνας. Θεωρώ ότι η επένδυση στην έρευνα και η αξιοποίηση του υψηλής στάθμης Επιστημονικού Δυναμικού που διαθέτει η Χώρα, εκτός από πολύτιμη παρακαταθήκη για το μέλλον, αποτελεί και μοχλό ουσιαστικής, βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής προόδου.


Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας τα τελευταία χρόνια έχει πραγματοποιήσει άλματα. Απέκτησε δυο νέα Ινστιτούτα, έχει επιβεβαιώσει πολλές πρωτιές, έχει καταταχθεί σε κορυφαία θέση στις χρηματοδοτήσεις, ενώ πολλά ερευνητικά έργα με τη σφραγίδα του ΙΤΕ έχουν κεντρίσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Πως επιτεύχθηκε αυτό, και ποιος είναι ο επόμενος μεγάλος στόχος;

Τ.Ν.: Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που ευνοεί την έρευνα και την καινοτομία. Η στρατηγική μας για την επίτευξη αυτού του στόχου περιλαμβάνει 3 κύριους πυλώνες. Ο πρώτος αφορά στοχευμένη επιστημονική έρευνα σε επιλεγμένους τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας για τη Χώρα, ο δεύτερος αφορά την εκπαίδευση και προετοιμασία της επόμενης γενιάς των επιστημόνων σε στενή συνεργασία με Πανεπιστημιακά Ιδρύματα της Χώρας, και ο τρίτος την αξιοποίηση του προϊόντος της έρευνας μέσα από την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομικής ανάπτυξης του Τόπου. Το ΙΤΕ επίσης αποτελεί σημείο αναφοράς στο επιστημονικό και ερευνητικό γίγνεσθαι της Χώρας, καθώς και πυλώνα και κινητήριο δύναμη ανάπτυξης σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Το τελευταίο είναι μάλιστα μια από τις βασικές μας προτεραιότητες, όπου το ΙΤΕ έχει να επιδείξει σημαντική συνεισφορά. Ως παραδείγματα θα αναφέρω τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλών δεξιοτήτων, την ανάπτυξη υποδομών υγείας σε νοσοκομεία και υγειονομικές μονάδες της Κρήτης αλλά και όλης της Χώρας, την προώθηση του επιστημονικού συνεδριακού τουρισμού με την διοργάνωση δεκάδων διεθνών επιστημονικών συνεδρίων στο Νησί κάθε χρόνο καθώς και την άμεση ενίσχυση της οικονομίας, μέσα από την αξιοποίηση εκατοντάδων προμηθευτών από την τοπική αγορά.

Πριν δυο χρόνια, ιδρύθηκε το 7ο Ινστιτούτο του ΙΤΕ, το Ινστιτούτο Αστροφυσικής, η δημιουργία του οποίου δίνει σημαντική ώθηση στην ήδη εξαιρετική ερευνητική δραστηριότητα που υπάρχει στο ΙΤΕ και στο Πανεπιστήμιο Κρήτης στο πεδίο αυτό, και οδηγεί στη βέλτιστη αξιοποίηση των υποδομών του Αστεροσκοπείου του Σκίνακα. Επίσης, με ιδιαίτερη χαρά, θέλω να αναφέρω ότι το ΙΤΕ ίδρυσε πέρυσι το 8ο Ινστιτούτο του, το Ινστιτούτο Πετρελαϊκής Έρευνας (ΙΠΕ) στα Χανιά, το οποίο ιδρύθηκε σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης. Η δημιουργία του Ινστιτούτου Πετρελαϊκής Έρευνας αποτελεί πρωτοβουλία στρατηγικής σημασίας με ιδιαίτερο οικονομικό και γεωπολιτικό ενδιαφέρον για την Κρήτη και ολόκληρη τη Χώρα. Θα δώσει σημαντική δυναμική στην αξιοποίηση ήδη υπάρχουσας τεχνογνωσίας και ερευνητικών αποτελεσμάτων στο ΙΤΕ και το Πολυτεχνείο Κρήτης, καθώς και στην έρευνα που αφορά την προστασία του περιβάλλοντος από δραστηριότητες που σχετίζονται με την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων. Το ΙΤΕ όμως έχει να επιδείξει σημαντική συνεισφορά και στον τομέα της αξιοποίησης της ερευνητικής προσπάθειας, προς όφελος της κοινωνίας. Στην κατεύθυνση αυτή, το Ίδρυμα λειτούργησε ως καταλύτης για τη δημιουργία του Εθνικού Δικτύου Ιατρικής Ακριβείας, το οποίο περιλαμβάνει ήδη 4 Μονάδες: 2 στην Αθήνα, 1 στη Θεσσαλονίκη και 1 εδώ στο Ηράκλειο, την οποία μάλιστα συντονίζει το ΙΤΕ με τη συμμετοχή και της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Η Μονάδα Ιατρικής Ακριβείας στο Ηράκλειο λειτουργεί ήδη σε νέες εγκαταστάσεις του ΙΤΕ και περιλαμβάνει εξελιγμένο εξοπλισμό τελευταίας γενιάς για ανάλυση DNA και βιοϊατρική απεικόνιση. Με τις υπηρεσίες που παρέχει, θα συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών όπως ο καρκίνος, με όσο το δυνατόν λιγότερες ανεπιθύμητες παρενέργειες, βελτιώνοντας έτσι την ποιότητα ζωής των ασθενών. Στο ίδιο πλαίσιο της αξιοποίησης της υπάρχουσας τεχνογνωσίας, το ΙΤΕ, με αρωγό την Περιφέρεια Κρήτης, δημιούργησε το πρώτο και μοναδικό μέχρι τώρα εργαστήριο ανάλυσης αρχαίου DNA στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια σύγχρονη Μονάδα διεθνών προδιαγραφών, που συνδέει τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα με τον πολιτισμό και την ιστορία μας, ανοίγοντας ένα νέο παράθυρο στη μελέτη του παρελθόντος. Το εργαστήριο έχει ήδη να επιδείξει εξαιρετικά ενδιαφέροντα ευρήματα, σε συνεργασία με αρχαιολογικές υπηρεσίες της Χώρας.

Όπως μπορείτε να αντιληφθείτε από τα παραπάνω, ο αναπτυξιακός σχεδιασμός του Ιδρύματος είναι μακροπρόθεσμος και πολυεπίπεδος, έχοντας ως γνώμονα το μόνο ασφαλές κριτήριο για τη διαμόρφωση διοικητικής πολιτικής, που δεν μπορεί να είναι άλλο από αυτό της υψηλής ποιότητας και της επιστημονικής αριστείας. Ειδικά για ένα Ερευνητικό Κέντρο στην περιφέρεια της Ευρώπης, αυτό δεν είναι απλά θέμα επιλογής, είναι θέμα επιβίωσης. Για να μπορέσει το ΙΤΕ να συνεχίσει να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις που αφορούν την έρευνα στην Ελλάδα και να εξασφαλίσει τη συνέχιση της επιτυχημένης του πορείας, θα πρέπει να παραμείνει κορυφαίο και να εντείνει την αριστεία του. Ουσιαστικά, το όραμά μας στο ΙΤΕ είναι να φτιάξουμε και να διατηρήσουμε ένα περιβάλλον που να ευνοεί τη μάθηση, την έρευνα και την καινοτομία, ως το γόνιμο έδαφος που θα στηρίξει την περιφερειακή και εθνική ανάπτυξη και πρόοδο.


Το ScienceLab.Gr ευχαριστεί θερμά τον ακαδημαϊκό Δρ. Ταβερναράκη Νεκτάριο για την παραχώρηση της συνέντευξης.